Impreza disco polo zdobyła więcej głosów niż dwa inne festiwalowe przedsięwzięcia, budowa miejskich toalet pochłonie ponad milion złotych,
a na koncerty Garden Party u Karola oraz zadaszenie miejsca ich organizacji
i monitoring parku przeznaczono łącznie niemal 700 tys. zł. Słupski Budżet Obywatelski na 2027 rok został rozstrzygnięty. Wyniki pokazują nie tylko zainteresowania mieszkańców, ale również ograniczenia systemu, w którym potrzebna inwestycja może przegrać z projektem mającym większą grupę sympatyków.
Do tegorocznej edycji SBO zgłoszono 59 projektów, z których 41 dopuszczono do głosowania. Mieszkańcy wybrali 14 przedsięwzięć o łącznej wartości 4 361 810 zł.
Oddano 29 364 głosy, o 6724 więcej niż przed rokiem. Nie jest to jednak liczba uczestników, ponieważ każdy mieszkaniec mógł poprzeć kilka propozycji. (maks. 8)
Wśród zwycięzców znalazły się inwestycje infrastrukturalne, wydarzenia kulturalne
i sportowe oraz przedsięwzięcia edukacyjne. Niektóre rozstrzygnięcia trudno uznać
za zaskakujące, inne skłaniają do refleksji nad tym, co właściwie mierzy budżet obywatelski: skalę potrzeb mieszkańców czy skuteczność kampanii prowadzonych przez projektodawców?
Milion na toalety. Sukces czy powód do zastanowienia?
Najwięcej głosów w kategorii infrastrukturalnych projektów ogólnomiejskich zdobyła budowa toalet miejskich. Projekt otrzymał 2360 głosów, a jego koszt oszacowano
na 1 076 500 zł.
Trudno o bardziej podstawową potrzebę w przestrzeni publicznej. Toalety powinny być dostępne dla mieszkańców i turystów, szczególnie w miejscach intensywnie uczęszczanych. Tymczasem w Słupsku ich budowa stała się przedmiotem obywatelskiego głosowania.
Można się cieszyć, że mieszkańcy skutecznie upomnieli się o niezbędną infrastrukturę. Trudniej jednak nie zapytać, dlaczego na realizację tak oczywistego zadania trzeba
było przeznaczyć ponad milion złotych z budżetu obywatelskiego.
SBO daje mieszkańcom możliwość decydowania o części publicznych pieniędzy,
ale nie powinien zastępować zwykłego planowania miejskich inwestycji. Publiczne toalety nie są przecież ekstrawaganckim pomysłem, który dopiero trzeba poddać społecznej ocenie. Powinny być elementem normalnie funkcjonującego miasta.
Disco polo wyprzedziło festiwale
Jednym z ciekawszych wyników głosowania jest rezultat projektu „Słupsk Tańczy Disco Polo! – Festiwal Polskiej Muzyki Tanecznej”. Zdobył 684 głosy, wyprzedzając „Kobiety
z Mocą 2027”, które otrzymały 492 głosy, oraz TRINAFEST – Festiwal Magii, poparty
363 głosami. Żadne z tych przedsięwzięć nie uzyskało finansowania, ale samo zestawienie wyników jest wymowne. O gustach podobno się nie dyskutuje, choć w budżecie obywatelskim można je przynajmniej policzyć. I czasem wynik tego liczenia okazuje się bardziej interesujący niż niejeden komentarz do miejskiej polityki kulturalnej.
Nie oznacza to oczywiście, że słupszczanie opowiedzieli się wyłącznie za muzyką taneczną. Zwyciężył bowiem także „Słupsk Music Weekend”, czyli dwudniowy festiwal muzyki elektronicznej, który zdobył 1019 głosów i otrzyma 149 500 zł. W programie zaplanowano występy lokalnych i regionalnych DJ-ów, artystów ogólnopolskich oraz zagranicznej gwiazdy.
Wyniki pokazują raczej różnorodność oczekiwań wobec wydarzeń finansowanych
z miejskich pieniędzy. A przy okazji przypominają, że nawet w budżecie obywatelskim muzyczne gusta potrafią dostarczyć niespodzianek.
Garden Party podwójnie zwycięskie
Cykl koncertów Garden Party u Karola od lat ma swoje miejsce w kulturalnym kalendarzu Słupska. Jego dwunasta edycja zdobyła 1250 głosów i otrzyma 149 910 zł.
Jednocześnie w kategorii lokalnych inwestycji infrastrukturalnych zwyciężył projekt zadaszenia miejsca koncertów przy pomniku Karola Szymanowskiego oraz montażu monitoringu w Parku im. Jerzego Waldorffa. Uzyskał 554 głosy, a jego koszt wynosi
550 tys. zł.
Zgodnie z dokumentacją zadaszenie mają tworzyć specjalne żagle rozpięte na siedmiu stalowych masztach, demontowane po zakończeniu sezonu letniego i ponownie montowane w kolejnym roku. Projekt obejmuje także instalację 16 kamer monitoringu.
Nie będzie to więc stały dach nad miejscem koncertów, lecz konstrukcja sezonowa, wymagająca corocznego montażu i demontażu.
Łącznie na oba przedsięwzięcia przeznaczono 699 910 zł.
Oba projekty zgłosiła ta sama wnioskodawczyni, ale należą one do różnych kategorii.
Ich wybór jest zgodny z zasadami SBO. Trudno też kwestionować potrzebę ochrony muzyków i instrumentów przed deszczem czy intensywnym słońcem.
Pozostaje jednak pytanie, czy wydarzenia o wieloletniej tradycji, rozpoznawalnej marce
i stałej publiczności nie powinny mieć zapewnionego finansowania w ramach miejskiej polityki kulturalnej. Garden Party od lat buduje swoją pozycję, ale budżet obywatelski staje się dla niego źródłem pieniędzy nie tylko na kolejne koncerty, lecz także na infrastrukturę.
MMA również wraca po pieniądze
Wśród zwycięzców znalazła się kolejna gala MMA. Projekt „Fight Night III” zdobył
1148 głosów i otrzyma 150 tys. zł. To kolejny przykład przedsięwzięcia, którego organizatorzy skutecznie mobilizują swoich sympatyków. Trudno mieć o to pretensje,
skoro właśnie na tym opiera się głosowanie. Każdy projektodawca ma prawo przekonywać mieszkańców do swojego pomysłu.
Warto jednak zastanowić się, czy kolejne edycje tych samych wydarzeń powinny co roku konkurować o środki z nowymi inicjatywami. Zwłaszcza że pula na wszystkie projekty społeczne wynosiła 600 tys. zł, a cztery zwycięskie przedsięwzięcia wykorzystają ją niemal w całości.
Oprócz Garden Party i gali MMA finansowanie otrzymały „Bardziej świadomi – bez hejtu, bez manipulacji” (150 tys. zł) oraz wspomniany festiwal muzyki elektronicznej „Słupsk Music Weekend” (149 500 zł).
Wybór mieszkańców należy uszanować. Nie oznacza to jednak, że nie warto dyskutować
o samym mechanizmie finansowania.
Ryczewo przegrało, ale potrzeba pozostała
Wśród projektów, które nie zdobyły finansowania, znalazła się modernizacja placu zabaw przy ulicy Cienistej na Ryczewie. Zadanie wyceniono na 342 tys. zł, a otrzymało zaledwie 175 głosów.
„Tramwaj Słupski” wcześniej zwracał uwagę na zasadność tej inwestycji.
Jej przegrana nie oznacza jednak, że plac zabaw przestał wymagać modernizacji.
Ryczewo nie należy do największych osiedli Słupska. W głosowaniu, w którym liczy się skuteczna mobilizacja mieszkańców, mniejsze części miasta mogą mieć trudniej, zwłaszcza gdy konkurują z projektami dotyczącymi obszarów o większej liczbie potencjalnych głosujących.
W okręgu IV zwyciężyło zadanie „Bezpiecznie i komfortowo do ogrodów przy Gdańskiej
i Lasku Północnego”, zdobywając 1162 głosy. Na jego realizację przeznaczono 501 500 zł.
Taki wynik jest zgodny z przyjętymi zasadami. Nie powinien jednak zwalniać władz miasta
z zainteresowania potrzebami mieszkańców Ryczewa. Budżet obywatelski nie jest przecież jedynym źródłem finansowania miejskiej infrastruktury.
Dużo głosów nie zawsze wystarczy
Ostateczne rozstrzygnięcia zależą nie tylko od poparcia, ale także od kategorii, do której przypisano projekt, oraz wysokości dostępnych środków.
Rozbudowa kompleksu sportowego Zespołu Szkół Ekonomicznych zdobyła 1347 głosów, lecz nie uzyskała finansowania. W kategorii szkolnych inwestycji infrastrukturalnych zwyciężyła „Aktywna Jedynka”, poparta 1601 głosami, na którą przeznaczono 350 tys. zł.
Z kolei projekt „Las Wspomnień – Cisza Lasu”, dotyczący stworzenia ekologicznego miejsca pochówku, otrzymał 1272 głosy. To również nie wystarczyło do zwycięstwa w kategorii ogólnomiejskiej, w której pierwszeństwo przypadło budowie toalet.
Te wyniki przypominają, że SBO nie jest jednym wielkim rankingiem potrzeb mieszkańców. Projekty konkurują w odrębnych kategoriach i pulach finansowych. Dlatego liczba głosów, choć ważna, nie zawsze przekłada się na realizację zadania.
Bolesławice pokazują, że można inaczej
Osobną pulę 120 tys. zł przewidziano dla Bolesławic, które od stycznia 2026 roku są częścią Słupska. Zwyciężyła budowa chodnika przy ulicy Morelowej, zdobywając aż 2225 głosów.
Wyodrębnienie pieniędzy dla jednego osiedla pokazuje, że miasto potrafi zastosować rozwiązania chroniące określony obszar przed rywalizacją z pozostałymi częściami Słupska.
Jednocześnie trudno oprzeć się wrażeniu, że stworzenie dla Bolesławic osobnego funduszu w ramach SBO to próba uciszenia tych mieszkańców, którzy nie cieszą się z wchłonięcia przez Słupsk.
Czy podobne mechanizmy nie powinny w większym stopniu uwzględniać potrzeb innych, mniejszych osiedli? Obecny podział na cztery duże okręgi nie musi przecież oznaczać,
że wszystkie znajdujące się w nich części miasta mają porównywalne możliwości zdobywania poparcia. Nie chodzi o zagwarantowanie zwycięstwa każdemu projektowi,
ale o zastanowienie się, czy przyjęty model rzeczywiście zapewnia mieszkańcom możliwie równe szanse.
Głosowanie to nie diagnoza potrzeb
Wyniki SBO 2027 pokazują dużą aktywność mieszkańców i umiejętność skutecznego zabiegania o poparcie. To niewątpliwa zaleta budżetu obywatelskiego. Jednocześnie przypominają, że popularność projektu nie musi być miarą jego społecznej niezbędności.
Koncerty, wydarzenia sportowe, toalety, chodniki i place zabaw trudno porównywać według jednego kryterium. Każde z tych przedsięwzięć odpowiada na inne oczekiwania,
a decyzja o ich finansowaniu zależy od przyjętych zasad. Dlatego wyniki głosowania
nie powinny zastępować miejskiej polityki inwestycyjnej, kulturalnej ani społecznej. Samorząd musi dostrzegać również potrzeby tych mieszkańców, którzy nie potrafią zebrać setek głosów lub nie dysponują zapleczem pozwalającym prowadzić skuteczną kampanię.
Budżet obywatelski jest narzędziem współdecydowania o publicznych pieniądzach,
a nie konkursem na to, kto ma największą grupę sympatyków. A przynajmniej nie powinien się wyłącznie do tego sprowadzać.
Jeśli więc o potrzebie budowy toalety, chodnika czy placu zabaw ma rozstrzygać przede wszystkim liczba zdobytych głosów, warto zadać jeszcze jedno pytanie: czy Urząd słucha wszystkich mieszkańców, czy przede wszystkim tych, których najlepiej słychać?
Wyniki SBO i informacje o projektach na str.: Wyniki Budżetu obywatelskiego – Urząd Miejski w Słupsku
