Czy w muzeum można zostać piratem, zaprojektować rycerski herb, odkryć tajemnice własnego imienia albo przekonać się, jaki smak ma sztuka?
W Słupsku jak najbardziej. Muzeum Pomorza Środkowego przygotowało bogatą ofertę zajęć, podczas których historia i sztuka stają się przedmiotem samodzielnych poszukiwań, twórczych eksperymentów i dobrej zabawy.
W zamkowych salach i zabytkowych spichlerzach jest miejsce zarówno
na poważne pytania, jak i dziecięcą wyobraźnię. A za wszystkim stoją muzealnicy, którzy potrafią zainteresować swoimi opowieściami.
Kto ukrył skarb w książęcym zamku?
Zamek Książąt Pomorskich ma ponad pięćset lat i wciąż kryje historie, które potrafią rozpalić wyobraźnię. Najmłodsi mogą tu wyruszyć na piracką wyprawę, stanąć do morskiej bitwy albo spróbować swoich sił w średniowiecznej kaligrafii.
Podczas warsztatów „Pomorscy piraci” dzieci poznają dzieje dawnych morskich rozbójników, w tym wikingów i słowiańskich chąśników. Szukają przedstawień statków na muzealnych eksponatach, wymyślają pirackie imiona, przygotowują własne nakrycia głowy i rozwiązują zadania prowadzące do odnalezienia skarbu. Opowieści o dawnych mieszkańcach bałtyckich wybrzeży okazują się równie interesujące jak przygody bohaterów książek podróżniczych. Miłośnicy rycerskich historii mogą z kolei zaprojektować własny herb. Najpierw poznają zasady heraldyki i znaczenie symboli, dowiadując się, dlaczego na dawnych tarczach pojawiały się lwy, gryfy, orły i fantastyczne stworzenia. Później sami decydują, jaki znak najlepiej opowiadałby historię ich wymyślonego rodu.
W programie znalazła się również kaligrafia. Gęsie pióro, atrament i ozdobne litery pozwalają przekonać się, ile cierpliwości wymagało niegdyś zapisanie kilku zdań.
Łatwiej wówczas zrozumieć, dlaczego dawne księgi były tak cenne, a ich przygotowanie zajmowało niekiedy całe miesiące. Zamkowe wnętrza sprzyjają takim spotkaniom. Otoczenie zabytkowych murów, historycznych przedmiotów i dawnych pamiątek sprawia,
że opowieści o przeszłości zyskują szczególną oprawę.
Co Witkacy dopisał do portretu?
Słupsk posiada największą na świecie kolekcję dzieł Stanisława Ignacego Witkiewicza. Artysta, znany z niezwykłej wyobraźni, poczucia humoru i zamiłowania do eksperymentów, jest jednym z najpopularniejszych bohaterów muzealnych lekcji.
Jego Jednoosobowa Firma Portretowa działała według ściśle określonych zasad. Obowiązywał regulamin, istniały różne typy portretów, a na obrazach pojawiały się tajemnicze oznaczenia i dopiski. Witkacy traktował malowanie portretów jak zawodowe przedsięwzięcie, choć nie rezygnował przy tym z prowokacji i artystycznej zabawy.
Uczestnicy zajęć poznają osobliwości jego twórczości, przyglądają się obrazom, próbują rozszyfrować pozostawione przez artystę znaki i dowiadują się, jak funkcjonowała słynna Firma Portretowa. Młodsi mogą również tworzyć własne prace inspirowane portretami Witkacego. Starsza młodzież ma okazję bliżej poznać jego biografię, artystyczne eksperymenty, związki z formistami oraz kobiety, które odegrały ważną rolę w jego życiu.
Witkacy, którego twórczość nawet dorosłym potrafi sprawiać interpretacyjne trudności, okazuje się znakomitym punktem wyjścia do rozmowy o sztuce. Jego obrazy zachęcają
do stawiania pytań, szukania własnych skojarzeń i odkrywania znaczeń nie zawsze widocznych na pierwszy rzut oka.
Czy sztuka może mieć smak?
Czy kolor można poczuć na języku? Czy muzyka ma kształt, a słowa zapach?
Z takimi pytaniami mierzą się uczestnicy warsztatów „Smaki sztuki”, poświęconych mniej oczywistym sposobom odbierania dzieł artystycznych. Punktem wyjścia jest synestezja, zjawisko polegające na łączeniu wrażeń pochodzących z różnych zmysłów.
W sztuce pozwala ono przekraczać granice między tym, co widzimy, słyszymy i odczuwamy. Kolor może przywoływać skojarzenie z określonym smakiem, dźwięk z barwą, a kompozycja obrazu z rytmem muzyki.
Podczas warsztatów młodzież i dorośli poznają sposoby wykorzystania takich doświadczeń w sztuce nowoczesnej. Rozmawiają o abstrakcji, szukają własnych interpretacji i tworzą autorskie prace, wykorzystując wyobraźnię oraz indywidualne skojarzenia.
„Smaki sztuki” zachęcają do spojrzenia na malarstwo poza utartymi schematami.
Zamiast poszukiwania jednej poprawnej odpowiedzi pojawia się przestrzeń na osobiste odczucia, zaskakujące zestawienia i eksperymentowanie z formą. Abstrakcja, często uważana za trudną i niezrozumiałą, staje się bliższa dzięki doświadczeniom znanym każdemu
z codziennego życia.
Jaką historię opowiada twoje imię?
Każde imię ma swoją historię. Niektóre wywodzą się ze starożytnych języków,
inne zawdzięczają popularność średniowiecznym legendom, świętym lub postaciom historycznym. Przez stulecia zmieniały brzmienie, wędrowały między krajami i kulturami,
a czasem zyskiwały zupełnie nowe znaczenia. Właśnie tym zagadnieniom poświęcona jest lekcja „Na imię mam…”. Uczestnicy poznają pochodzenie własnych imion, dowiadują się,
co oznaczają, kim byli ich patroni i jakie znane osoby nosiły je w przeszłości.
Najciekawsze jest jednak to, że każdy przychodzi na spotkanie z własną historią
do odkrycia. Przygotowanie takich zajęć wymaga wcześniejszego zebrania informacji, dlatego muzeum prosi o przekazanie imion dzieci i zgłoszenie grupy co najmniej dwa tygodnie przed planowaną wizytą.
Od kłębka wełny do własnego dzieła sztuki
Zabytkowe spichlerze służą dziś nie tylko prezentowaniu muzealnych zbiorów.
W przygotowanych do pracy edukacyjnej salach można malować, tkać, filcować wełnę
i poznawać techniki rękodzielnicze, które przez stulecia towarzyszyły mieszkańcom Pomorza. W Białym Spichlerzu uczestnicy pracują z kolorem, poznają różne sposoby tworzenia obrazów, próbują tkania na niewielkich ramkach oraz filcowania.
Materiały i techniki, z których dawniej powstawały przedmioty codziennego użytku, stają się okazją do własnych artystycznych poszukiwań. Czerwony Spichlerz zaprasza między innymi na warsztaty wykonywania kwiatów z krepiny. Kolorowe papierowe ozdoby, kojarzone dziś przede wszystkim z rękodziełem, mają długą tradycję. Niegdyś zdobiły pomorskie domy i towarzyszyły ważnym uroczystościom. Uczestnicy poznają dawne zwyczaje, a następnie samodzielnie przygotowują dekoracje.
Szczególnie ciekawie zapowiadają się zajęcia „Młody muzealnik”. Dzieci przynoszą własne przedmioty, opisują je i wypełniają muzealne karty inwentarzowe. Poznają przy tym zasady dokumentowania zbiorów oraz pracę, której zwiedzający zazwyczaj nie widzą.
Zwyczajna domowa pamiątka, zabawka czy przedmiot codziennego użytku może wiele powiedzieć o swoim właścicielu i czasach, w których powstał. W muzeum dzieci
uczą się dostrzegać takie historie i rozumieć, dlaczego warto je zachowywać.
Śladami dawnego Słupska i Pomorza
Jak wyglądał Słupsk pół wieku temu? Gdzie robiono zakupy, jakimi ulicami spacerowano
i jakie budynki zniknęły z miejskiego krajobrazu? Odpowiedzi można poszukać podczas wielkoformatowej gry edukacyjnej przenoszącej uczestników do miasta lat siedemdziesiątych XX wieku. Na dużej planszy pojawiają się miejsca, które starsi słupszczanie mogą jeszcze pamiętać, ale dla dzisiejszych uczniów stanowią już fragment historii. Zabawa pozwala porównać dawny Słupsk ze współczesnym, zauważyć zmiany
i zastanowić się, jak miasto przeobrażało się przez kolejne dziesięciolecia. Muzealny program obejmuje również znacznie wcześniejsze dzieje Pomorza.
Dawne wsie, rybołówstwo, tkactwo, codzienne obowiązki mieszkańców regionu czy historia zamku pozwalają przyjrzeć się przeszłości z perspektywy zwykłych ludzi. Ich pracy, domów, narzędzi i zwyczajów.
Przedmioty zachowane w muzealnych zbiorach przypominają o zajęciach, które jeszcze kilka pokoleń temu stanowiły część codziennego życia. Dziś wiele z nich wymaga już objaśnienia, podobnie jak dawne obyczaje czy sposoby gospodarowania. Oglądane podczas lekcji eksponaty pomagają zrozumieć, jak żyli mieszkańcy Pomorza i jak bardzo zmieniła się otaczająca nas rzeczywistość.
Wiedza, pomysł i wyobraźnia
Nawet najcenniejszy eksponat nie zawsze przyciągnie uwagę dziecka.
Zwłaszcza gdy ma ono kilka lat, mnóstwo pytań i niewiele cierpliwości do długich wykładów. Wiele zależy więc od osoby, która potrafi opowiedzieć historię przedmiotu, dostrzec
w nim interesujący szczegół i zachęcić do samodzielnych poszukiwań.
Praca muzealnego edukatora wymaga znajomości historii i sztuki, umiejętności pedagogicznych, pomysłowości i wyczucia. Inaczej przecież rozmawia się o przeszłości
z przedszkolakami, a inaczej z nastolatkami, którzy mają już własne opinie, potrafią dyskutować i nie zawsze zadowalają się prostymi odpowiedziami.
Słupscy edukatorzy przygotowują zajęcia dostosowane do wieku uczestników, wykorzystując muzealne zbiory, zabawę, działania plastyczne i zadania wymagające samodzielnego myślenia. Nauczyciele mogą również zgłaszać własne propozycje tematów,
a muzeum przewiduje możliwość opracowania spotkań odpowiadających potrzebom konkretnej grupy.
Doświadczenie i zaangażowanie prowadzących mają tu szczególne znaczenie.
Dzieci nie muszą przecież zapamiętać wszystkich dat, nazwisk ani historycznych pojęć. Znacznie cenniejsze będzie, jeśli po powrocie do domu zechcą opowiedzieć o czymś,
co je zaskoczyło, poszukać odpowiedzi na kolejne pytanie albo namówić rodziców
na ponowną wizytę. Muzeum ma wówczas szansę stać się miejscem, do którego wraca
się z własnej ciekawości.
Muzeum nie tylko dla uczniów
Muzeum Pomorza Środkowego przygotowuje również spotkania i wykłady dla dorosłych. Wśród propozycji znajdują się cykle „Forum sztuki i artystów”, „Służby mundurowe, historia i technika” oraz „Spotykamy się w Czerwonym Spichlerzu”. Ich tematyka obejmuje historię, kulturę, sztukę i zagadnienia związane z techniką. Program poszczególnych spotkań publikowany jest w muzealnych zapowiedziach.
Zanim wyruszycie na muzealną przygodę
Zajęcia edukacyjne w Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku wymagają wcześniejszej rezerwacji. Termin należy uzgodnić z Działem Edukacji i Promocji co najmniej tydzień przed planowaną wizytą. Wybrane lekcje, w tym „Na imię mam…”, wymagają zgłoszenia
z dwutygodniowym wyprzedzeniem.
Kontakt: 59 728 55 20 lub 601 142 441
E-mail: [email protected]
Pełną ofertę zajęć, informacje o grupach wiekowych i miejscach ich prowadzenia można znaleźć na stronie Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku.
